Indische trekjes

Mijn oma De Vries, haar meisjesnaam was Cornelie Eerdmans, is in 1971 in Bussum overleden. Zij was ruim 90 jaar. Ik herinner mij haar als een “Indisch” vrouwtje die tot op hoge leeftijd met gitzwarte ogen de wereld om haar heen bekeek en met een mooie Indische tongval becommentarieerde. Op het laatst was het wat verwarrend voor haar, zodat zij dacht dat de landing op de maan een verzinsel was van Soekarno om zijn misdaden te verdoezelen.
Haar handen waren wat krom door de reumatiek, maar zij voelde zich goed beschermd door haar armband van olifantenhaar. Zij hield van lotusbloesemthee en haar huis geurde naar de tropen.
Een paar jaar geleden stortte ik mij op de genealogie van mijn familie. Ik behoorde inmiddels tot de eerste levende generatie en moest mijn gegevens veelal bijeen zoeken op het internet.
Uit die gegevens maak ik op dat zij op 26 juni 1881 geboren werd in Bikeroe (Zuid-Celebes, op het huidige Indonesische eiland Sulawesi) als vierde kind van Arnold Eerdmans en Mina Arendsen Hein. Voorwaar echte Hollandse namen. Maar waar kwam dan dat Indische uiterlijk vandaan? Dat komt toch niet door de zon, de rijst, de sambal en de santen?
In mijn zoektocht naar de voorouders van oma De Vries kom ik toch een paar vraagtekens tegen die het zou kunnen verklaren. Dan bedoel ik niet de verhalen van mijn vader die altijd lachend vertelde dat oma afkomstig was van “een Chinese prinses aan het hof van de Sultan en een Hollandse dominee”.

Officieel ziet haar stamboom er zo uit:

Cornelie Eerdmans,
dochter van:
      Augustinus Johannes Arnoldus Franciscus Eerdmans, (AJAF = Arnold) en
                                Wilhelmina Frederika Arendsen Hein
Arnold Eerdmans,
zoon van:
            Suffridus Henricus Eerdmans, geboren in Bergen op Zoom, en
                                Wilhelmina Helena van Delden
Suffridus is een kind van ouders die nooit in Indië zijn geweest en kunnen we hier buiten beschouwing laten. De vraagtekens zitten bij de beide Wilhelmina’s.

Mijn overgrootmoeder Wilhelmina Arendsen Hein,
dochter van:
      Georg Hendrik Arendsen Hein, geboren in Elburg, en
                                Anna Cornelia Dickelman.
Georg was de zoon van een postdirecteur die stamde uit een dominees geslacht en Lucia Barbara Schratenbach van Burmania, geboren in Leeuwarden. Lucia was een jonkvrouw en de laatste telg uit een oud Fries adellijk geslacht.
Maar was deze Anna Dickelman wel de moeder van Wilhelmina?
Wilhelmina werd geboren in 1856, vijf maanden voor het huwelijk van Georg en Anna. Een voorkind kwam in de beste families voor, zeker in Indië waar een huwelijk vaak niet zomaar te regelen was i.v.m. de grote afstanden in de Oost-Indische Archipel. Wilhelmina werd geboren in Cheribon (Noordwest Java) en het huwelijk vond plaats in Passoeroean (Oost Java), waar de ouders van de bruid een suikerplantage hadden. Als de verhalen van een Chinese prinses een grond van waarheid bevatten, is het heel goed mogelijk dat Wilhelmina een kind was dat Georg had verwekt bij een van de vrouwen uit de kraton van Cheribon. Een nicht van mij had ooit een fotootje van overgrootmoeder Wilhelmina Eerdmans op schoot bij haar moeder, “donkere vrouw”, volgens tante Cox, “een Dajakse”. Maar de inlandse op de foto kan net zo goed de baboe zijn geweest, want de Dajak woonden niet in de kraton. Bovendien is Wilhelmina wel opgenomen in het gezin van Georg en Anna en reisde vanaf jonge leeftijd steeds met hen mee (zie de passagierslijsten in de Indische kranten).

Dus richt ik mijn pijlen op mijn betovergrootmoeder: Anna Cornelia Dickelman 1839 – 1901.
dochter van:
      Jean Henri Dickelman, waarschijnlijk geboren in Amsterdam (± 1799), en
                                Anna Cornelia Kraijenhoff.

Jean is al op jonge leeftijd in Indië, want al in 1819 is hij commissionair in goederen van overleden personen en pakhuismeester in Buitenzorg. Hij was in 1826 in Bezoeki (Oost Java) gehuwd met Françoise Warnau, de weduwe van luitenant Leutner, waarmee zij in 1815 in Middelburg was getrouwd. Jean is dan inmiddels opgeklommen tot assistent-resident in de provincie Probolingo (Oost Java even oostelijk van Passoeroean en westelijk van Bezoeki). Helaas is Françoise al twee jaar na haar huwelijk met Jean overleden. Daarna hertrouwt hij met Anna Kraijenhoff, de weduwe van Franz von Winckelmann, waarbij zij drie kinderen had.

Anna  Cornelia Kraijenhoff is waarschijnlijk geboren in Colombo (Ceylon, ± 1798), Haar vader was dan een militair in dienst van de Bataafse Republiek, in Ceylon in krijgsgevangenschap van de Engelsen geraakt en in 1812 samen met vele krijgsgevangenen vertrokken naar Java. Daaronder was ook Frans Willem Lodewijk von Winckelman, een zoon van de beroemde Franz Karl Philip van Winckelmann. Al beweren sommigen dat hij een zoon was van Hendrik Karel Frans von Winckelmann (een bastaard achterneef van de eerste). Hoe dan ook Anna is 1824 met haar Frans getrouwd in Semarang (Midden Java). Met hem kreeg zij drie kinderen. Nadat hij in 1834 is overleden, hertrouwt zij de Jean Dickelman. Met hem krijgt zij nog vijf kinderen, waaronder Anna Dickelman, mijn betovergrootmoeder.
Over wie de ouders van Anna Kraijenhoff zijn tast ik vooralsnog in het duister. De meest waarschijnlijke vader is dus de militair Cornelis Johannes Kraijenhoff. Mogelijk werd zij verwekt bij een onbekende inlandse vrouw. Ik heb niet gevonden dat hij ooit met haar getrouwd is geweest. Tijdens het Engelse bewind in Indië is hij vertrokken naar Holland. Als hij 36 jaar is dient hij in het Nederlandse leger van koning Willem I. In 1815 is hij in Alkmaar getrouwd met de 15-jarige Elisabeth Phitzinger, die hij zwanger heeft gemaakt. Zij vertrekken bijna onmiddellijk naar Indië, want hun kindje wordt in Batavia geboren. Bij
 zijn overlijden in 1821 was hij luitenant-kolonel in het Nederlandsch-Indische leger. Met Elisabeth is het toch wel goed gekomen want zij is daarna gehuwd met Jean François Willem van de Willige van Schmidt auf Altenstadt en staat daarmee in de Top-30 van de langste achternamen.

Conclusie:
De Indische trekjes van mijn vader stammen dus van een voormoeder van vier generaties eerder, warm gehouden door de zon, rijst, sambal en santen.

 

Advertenties

Over hanskwaster

I'm born in 1944 in Haarlem The Netherlands. My profession is visual artist and art teacher. I am married and have two sons.
Dit bericht werd geplaatst in Geen categorie. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s