Bolloper

Kent u dat woord? Ik kwam het onlangs tegen toen ik zocht naar gegevens over mijn voorouders.
Ik was aan het zoeken naar leden van de familie De Vries in Leeuwarden. In een van de akten die ik bekeek zag ik dit:

overl jacob de vries

Het gaat over het overlijden van Benedictus Jacobs de Vries in 1824. Hij was net, als meerdere van mijn voorouders, slager van zijn vak. Maar hier gaat het om het zinnetje daarvoor. Daar staat een van de aangevers vermeld als Isak Mozes de Vries. Botkoper las ik als zijn beroep, want ik dacht dat ook hij bij de slagerstak hoorde en ik vermoedde dat hij handelde in dierenbotten, die werden gebruikt om lijm uit te koken of te verwerken tot “beendermeel”.
Maar nadere bestudering van het handschrift en ook andere vermeldingen van deze Isak liet mij inzien dat er staat: bolloper.
Wat is een bolloper dan vroeg ik mij af. Al snel kwam ik er achter dat het hier een broodventer betreft. Ik weet niet of die benaming van dat beroep exclusief is voor Leeuwarden (Friesland). Maar wel begrijp ik dat het een nederig bestaan opleverde.
In de eeuwen voor de Bataafse Republiek in 1795 (die weer een gevolg was van de Franse Revolutie in 1789), mochten joden in Nederland niet zomaar alle beroepen uitoefenen. Zij mochten bijvoorbeeld geen winkel hebben en geen beroep uitoefenen waarvoor men lid van een gilde moest zijn (want zij mochten geen lid worden). Er waren wel wat uitzonderingen. Vooral als die gerelateerd waren aan hun religieuze opvattingen en gewoonten. De joodse spijswetten waren de reden dat er wel joodse slagers en bakkers waren. Die spijswetten waren tevens een garantie voor de kwaliteit van hun producten, vandaar dat zij ook veel niet-joodse klanten hadden en daardoor  ook weer veel joodse slagers enz. Maar een bolloper was een ander verhaal. Hij haalde zijn waar op bij een bakker en ging de straat op en langs de deuren in de hoop zoveel mogelijk te verkopen. Maar de concurrentie was groot en de marges klein.
De andere aangever in bovenstaande akte was de zevenenvijftigjarige Jacob Koopmans Bierschenk. Hij was koopman van beroep. Aan het patroniem is te zien dat ook zijn vader koopman was, al heb ik niet kunnen achterhalen wat zij zoal te koop aanboden. Wel weet ik dat zijn broer een bierschenker was. In 1812 moesten alle Nederlanders hun achternaam laten registreren en toen zijn broer koos voor “Bierschenk”, besloot hij dezelfde achternaam te kiezen. Jacob handelde dus in van alles en nog wat, hetgeen hem waarschijnlijk onvoldoende opleverde om te overleven. Daarom was hij assistent in de synagoge om zijn ondersteuning zeker te stellen. Een van zijn taken was om bij overlijden van iemand uit de joodse gemeenschap de nabestaanden hulp te bieden. We vinden dan ook heel wat akten van joodse mensen waarbij Jacob Bierschenk de aangever is. Ook de genoemde Isak Mozes de Vries ben ik een aantal keer tegengekomen zonder dat een familierelatie werd vermeld. Deze Isak is geboren rond 1767 en kan dus niet de Isaac Mozes de Vries (Leeuwarden, 1747) zijn die als mijn voorvader doorgaat.

Advertenties

Over hanskwaster

I'm born in 1944 in Haarlem The Netherlands. My profession is visual artist and art teacher. I am married and have two sons.
Dit bericht werd geplaatst in Geen categorie, genealogie. Bookmark de permalink .

3 reacties op Bolloper

  1. Thérèse zegt:

    Ik heb nog een vraagje…als je even tijd hebt.

    • Thérèse zegt:

      Ja, nu begrijp ik het. Na de Franse revolutie (1789) mochten ze die beroepen wel beoefenen. Alle beroepen?

      • hanskwaster zegt:

        Nou Thérèse, het zou nog wel even duren voor de zogenaamde gelijkheid van alle burgers volledig was geaccepteerd. Bovendien bleven veel joden hun oude beroepen uitoefenen, slager, kleermaker, goudsmid, diamantslijper en loterijcollectant en pandjesbaas. Daarna kwamen zij ook voor winkelier, (kunst)schilder, (tand)arts enz. in aanmerking. Later kregen zij zelfs actief en passief stemrecht. .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s